Over Trajal Harrells Dancer of the Year

door Sara Jansen

In de danssolo Dancer of the Year zien we Trajal Harrell gebaren herhalen (om ze in zijn lichaam op te slaan); bewegingsmateriaal en choreografische strategieën uit eerder werk hernemen; en verschillende emoties opwekken en samenbrengen. Naarmate de dans vordert, put hij zichzelf zichtbaar uit. In een intieme setting deelt Harrell zijn werk met ons, biedt hij ons zijn dans aan, als een geschenk. (...)

Harrell creëerde de solo nadat hij werd verkozen tot Dancer of the Year 2018, uitgereikt door Tanz magazine. Deze onverwachtse erkenning zet hem ertoe aan om zijn status en identiteit als danser in vraag te stellen. Wat is de waarde van deze titel? Wat is de waarde van dans, van de danspraktijk, en de kennis die ze voortbrengt? Wat genereert deze kennis? Hoe wordt geschiedenis in de dans/het lichaam opgeslagen, en hoe wordt deze overgedragen, naar de toekomst toe? Harrell reflecteert over zijn eigen nalatenschap als choreograaf/danser. Hij herbekijkt zijn artistieke stamboom en de choreografische strategieën die hij in de loop van de jaren ontwikkelde om zichzelf en de (eigen) identiteit te vertolken.

Dancer of the Year is ook de meest recente voorstelling in Harrells huidige “periode”, waarin hij in dialoog gaat met de Japanse choreograaf/danser Tatsumi Hijikata (1928- 1986), een van de grondleggers van butoh, en modeontwerpster Rei Kawakubo (Comme des Garçons). Aanvankelijk duidde hij enkel deze twee invloedrijke figuren aan op de “denkbeeldige kaart” die dit project inspireert. Deze constellatie werd sindsdien uitgebreid met vele anderen, van Loïe Fuller tot Sade. 
(...)
In eerdere creaties werkte Harrell met de geschiedenis van de dans, die hij kritisch deconstrueert of op en andere manier activeert door middel van wat hij de “historische verbeelding” noemt. In de serie Twenty Looks or Paris is Burning at the Judson Church, problematiseert hij bijvoorbeeld het discours rond de Amerikaanse postmoderne dans, door het minimalisme te contrasteren met andere vormen van performativiteit, waaronder de catwalk uit de mode en de voguing van de Harlem Ballrooms. Harrells speculatieve geschiedenis laat toe dat andere lichamen, identiteiten en stemmen deel gaan uitmaken van het conventionele verhaal, en dit verhaal verstoren. Zijn werk onthult verborgen of traditioneel minder getheoretiseerde connecties – over de grenzen van tijd, plaats en culturen heen – en opent ruimtes voor het ontstaan en verbeelden van alternatieve dansgeschiedenissen.

In zijn huidige project zet Harrell dit traject verder, maar voegt hij hieraan ook de figuur van Tatsumi Hijikata en elementen geïnspireerd door de esthetiek van butoh toe. In eerste instantie wou hij bestuderen “hoe de vroege postmoderne dans andere relaties in andere delen van de cultuur is aangegaan” en de moderne dans herbekijken door de lens van butoh. Zijn onderzoek richt zich op de politiek van het performen van de eigen identiteit en van “de ander”, op het oriëntalisme en de rol van culturele appropriatie in de moderne dans, en op het historische verband tussen bijvoorbeeld dans en exotisme, erotiek en prostitutie. De heterogeniteit van ruimte, tijd, artistieke media, en manieren om werk te presenteren, eigen aan Harrells projecten, resoneert ook met Tatsumi Hijikata’s Dance of Darkness.

 

PERS

"(...) het gaat niet om het perfecte gebaar, niet om de techniek of de geraffineerde compositie. Dit is een kunst van zelfonthulling, een expositie van emoties en verbeelding bij de muziek." 
Pieter T'Jonck op pzazz.theater

 

BIO

Trajal Harrell is een Amerikaanse choreograaf-danser die internationaal actief is op de grens tussen theater en beeldende kunst. De zichtbaarheid van zijn werk nam toe met The Twenty Looks of Paris is Burning at The Judson Church Series (2007-2018) die historische verbanden legt tussen de voguing danstraditie en de vroege postmoderne danstraditie. Sinds 2013 is Harrell betrokken bij een ander langdurig onderzoek naar de relatie tussen butoh-dans en vroegmoderne dans. Dancer of the Year vormt een voortzetting van dit traject.

 

CREDITS

van & met Trajal Harrell kostuum & geluidsontwerp Trajal Harrell dramaturgie Sara Jansen coproductie KunstenfestivaldesArts, Festival d’Automne, Lafayette Anticipation, Impulstanz Festival, Bit Theatergarasjen, Schauspielhaus Bochum, Museum Ludwig (Cologne) productie Cause Celebre